Het Lag BaOmer-feest bij NIG Amersfoort was een groot succes! In een warme en gezellige sfeer kwamen jong en oud samen om deze bijzondere dag te vieren.
Buiten werd er volop gebarbecued, waarbij de geur van heerlijk eten en het gelach van de aanwezigen zorgden voor een levendige en verbonden sfeer.
.jpg)
(1)-min.jpg)
ACHTERGROND De Amersfoortse sjoel, de oudste Hoogduitse synagoge in Europa waarin vrijwel onafgebroken diensten zijn gehouden, ondergaat voorafgaand aan het 300-jarige bestaan een renovatie. ‘Weg even het gebouw zijn ziel terug.’
.jpg)
De synagoge van Amersfoort oogt momenteel als een bouwval. Het meubilair is verwijderd, de vloer ligt er uit en de wanden vragen om een verfkwast. Sinds maart van dit jaar komt de Joodse gemeente, de thuisbasis van opperrabbijn Binyomin Jacobs, bijeen in de gemeenschapsruimte aan de overzijde van het smalle steegje in de binnenstad van Amersfoort.
De aannemer en schilder nemen het interieur onder handen.
‘Uiterlijk 1 september 2026 moet dat werk klaar zijn, vóór de grote feesten van het najaar’, zegt Alexander van Dijkhuizen, voorzitter, en met zijn 53 jaar één van de ‘jonkies’ in de vergrijsde Joodse gemeenschap.
Deze telt in Amersfoort zo’n honderd leden. Daarmee is ze nog een van de grotere gemeenschappen in de mediene - de Joodse aanduiding voor Nederland-buiten-Amsterdam.
Haveloos
Al zes jaar geleden werden de eerste plannen gesmeed om het 300-jarig bestaan van de Amersfoortse synagoge groots te vieren, vertelt Van Dijkhuizen. Met een renovatie van de sjoel, een reeks culturele activiteiten en een boek over de geschiedenis, waarvoor hoogleraar Bart Wallet in de arm is genomen.
De begroting van dat alles bedraagt zes ton, de verbouwing kost een kwart daarvan.
De sjoel in de huidige haveloze staat ziet er ongeveer net zo uit als ‘toen we terugkeerden’, zegt Van Dijkhuizen. 339 van de 676 Joden die bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in de stad woonden, zijn vermoord.
Het benodigde geld is onmogelijk zelf op te brengen door de kleine gemeenschap.
‘Het gebouw was totaal gestript, kasten en meubilair waren verdwenen, de houten vloer was opgestookt. Alleen de grote kast met de Thora-rollen was overgebleven.’ Na de inktzwarte jaren van ‘40-’45 is de synagoge in 1949 opnieuw gewijd.
‘De sjoel is nadien in fases herbouwd, de laatste fase was in de jaren negentig. Maar bij elk van die aanpassingen is wel iets van het oorspronkelijke ontwerp dat de architect in 1727 voor ogen stond, verloren gegaan. In de kleuren en de symmetrie bijvoorbeeld. Dat bleek uit het vooronderzoek.’
Sponsoractie
Het archief van Amersfoort bevat verrassend veel documentatie over de geschiedenis van de sjoel, vertelt Van Dijkhuizen. ‘De interieurarchitecten kunnen daar bij de restauratie op terugvallen.’
Het renovatieplan is inmiddels, op een enkel detail na, goedgekeurd door de Erfgoed commissie van de Gemeente Amersfoort; het pand is een rijksmonument.
Donateurs kunnen kiezen uit een massief houten zitbank of een strekkende meterbalustrade.
Het benodigde geld is onmogelijk zelf op te brengen door de kleine gemeenschap, vandaar dat met man en macht wordt gewerkt aan fondsenwerving, variërend van een benefietavond op Urk tot een creatieve sponsoractie waarbij donateurs zelf kunnen kiezen of ze een vierkante meter bladgoud plafondschildering (45 euro) schenken, dan wel een massief houten zitbank (3400 euro) of een strekkende meter balustrade (230 euro).
Tegelijkertijd ontrolt de Joodse gemeenschap een agenda met culturele activiteiten, zoals een muzikale en theatrale voorstelling met het Amersfoorts Jeugd Orkest (AJO) en The Klezmer Society in het AFAS Theater in Leusden.
‘We grijpen het jubileum aan om onze gemeenschap op diverse manieren onder de aandacht te brengen van het grote publiek’, zegt Van Dijkhuizen.
Terugkopen
Achter de schermen werkt het bestuur van de Joodse gemeenschap nog aan een plan om de synagoge ook voor de langere termijn te behouden.
‘In 2012 hebben we het gebouw voor het symbolische bedrag van 1 euro verkocht aan Stadsherstel Midden-Nederland. Dat móesten we wel, de kosten voor onderhoud rezen de pan uit.’
Door politieke ontwikkelingen is de portefeuille van Stadsherstel overgenomen doorvastgoedbedrijf MHM.
‘Daar is niks mis mee, we hebben goed contact’, zegt Van Dijkhuizen. ‘Maar we zijn in gesprek met grote financiers - je praat dan echt over miljoenen - om het pand terug te kopen, via een onafhankelijke stichting, zodat we de toekomst van de synagoge van de Joodse gemeente Amersfoort duurzaam kunnen borgen. Op die manier kunnen we het gebouw hopelijk tot in lengte van dagen van betekenis laten zijn.’
Bron: https://www.nd.nl/geloof/geloof/1315102/nu-oogt-hij-nog-als-een-bouwval-maar-bij-het-jubileum-ziet-de
Vanaf 1 maart tot begin september 2026 is de synagoge gesloten in verband met noodzakelijke renovatiewerkzaamheden.
In deze periode wordt gewerkt aan het onderhoud en de verbetering van het gebouw, zodat wij u daarna weer kunnen ontvangen.
Tijdens de sluiting vinden er geen diensten en activiteiten plaats in de synagoge.
Informatie over eventuele alternatieve locaties of aangepaste regelingen wordt tijdig via de bekende kanalen bekendgemaakt.
Wij danken u voor uw begrip en kijken ernaar uit u in september weer welkom te heten in de vernieuwde synagoge.
Voor vragen kunt u contact opnemen via secretaris@nigamersfoort.nl
.jpg)